Blog
Jom Kippoer is de heiligste dag binnen het Jodendom. Het is een dag van bezinning, gebed, vasten, berouw en vergeving. Vrij vertaald betekent Jom Kippoer ‘Grote Verzoendag’. Op deze bijzondere dag staan Joodse mensen stil bij hun handelen van het afgelopen jaar en bij hun relatie met God en met andere mensen.
Op Jom Kippoer wordt door veel Joodse volwassenen ongeveer 25 uur gevast. Het lichaam wordt bewust bepaalde fysieke behoeften en gemakken onthouden. Hierdoor verschuift de aandacht van het lichamelijke naar het geestelijke en ontstaat er ruimte voor gebed, bezinning en een diepere verbinding met God.
De Torah spreekt op Jom Kippoer over het ‘kastijden van de ziel’. Binnen de Joodse traditie wordt dit uitgelegd aan de hand van vijf onthoudingen die op deze dag gelden. Deze hebben als doel om afstand te nemen van lichamelijk comfort en je meer te richten op bezinning en spiritualiteit.
Het hele jaar door gaan Joodse mensen zorgvuldig om met de behoeften van hun lichaam. Op Jom Kippoer wordt daar bewust van afgezien. Door tijdelijk afstand te nemen van eten, drinken en andere lichamelijke genoegens, komt de aandacht meer te liggen op de ziel en op de relatie met God.
Het vasten van Jom Kippoer is gebaseerd op een expliciet gebod uit de Torah. Jom Kippoer valt op de tiende dag van de Joodse maand Tisjri, tien dagen na Rosj Hasjana. In 2026 begint Jom Kippoer bij zonsondergang op zondag 20 september en eindigt het na zonsondergang op maandag 21 september.
‘In het reine komen met God’ staat centraal op deze bijzondere dag binnen het Jodendom. Jom Kippoer is geen dag van rouw, maar juist een heilige dag die in het teken staat van verzoening, vergeving en een nieuw begin. Volgens de Joodse traditie is het een moment waarop mensen zich bijzonder sterk richten op God, hun eigen handelen onder de loep nemen en om vergeving vragen. Ook wordt Jom Kippoer verbonden met het verhaal van Mozes, die na zijn verblijf op de berg Sinaï met de tweede stenen Tafelen van het Verbond naar beneden kwam.
Wat is de oorsprong van Jom Kippoer?
De tiende dag van de maand Tisjri wordt in de Torah aangeduid als de Verzoendag. Jom Kippoer wordt beschreven in onder andere Leviticus en Numeri, waar de dag wordt verbonden met verzoening, het zich onthouden van werk, vasten en de offerdienst die in de tijd van de Tempel plaatsvond.
In Leviticus 16 wordt beschreven hoe op deze bijzondere dag verzoening werd gedaan voor het volk. De tekst vormt een belangrijke basis voor de betekenis van Jom Kippoer als dag van verzoening en reiniging.
Vandaag de dag vinden de belangrijkste gebruiken van Jom Kippoer plaats in de synagoge en thuis. Gebed, bezinning, het vasten en het vragen om vergeving staan centraal.
Mitswot en gebruiken tijdens Jom Kippoer
Het doel van Jom Kippoer is om afstand te nemen van lichamelijk comfort en je zoveel mogelijk te richten op gebed, bezinning en de relatie met God. Naast de vijf specifieke onthoudingen gelden op Jom Kippoer ook de regels rond de rustdag, zoals op Sjabbat. Zo zijn onder meer het gebruik van vuur en verschillende vormen van werk verboden.
Er zijn vijf belangrijke onthoudingen die specifiek met Jom Kippoer verbonden zijn.
1. Verbod op eten en drinken
Tijdens Jom Kippoer wordt er gevast: er wordt niet gegeten en gedronken. Dit is de meest bekende en belangrijkste onthouding van deze dag.
Het vasten is niet alleen bedoeld als boetedoening. Het helpt ook om afstand te nemen van lichamelijke behoeften en de aandacht te richten op gebed, bezinning en spiritualiteit.
Het vasten duurt vanaf het begin van Jom Kippoer tot na zonsondergang de volgende dag en duurt ongeveer 25 uur. Voor kinderen, ouderen en mensen die vanwege hun gezondheid niet kunnen vasten, gelden uitzonderingen. Gezondheid gaat altijd voor en bij twijfel is het belangrijk om medisch advies en advies van een bevoegde rabbijn in te winnen.
2. Verbod op baden
Op Jom Kippoer is wassen of baden uit plezier niet toegestaan. Het doel hiervan is opnieuw om lichamelijk comfort tijdelijk achterwege te laten.
Dit betekent niet dat iemand zich helemaal niet mag wassen. Wanneer een deel van het lichaam vuil is geworden of wanneer wassen om een andere toegestane reden nodig is, gelden er uitzonderingen. Het gaat vooral om het vermijden van wassen als vorm van comfort of genot.
3. Verbod op smering
Op Jom Kippoer is het gebruik van olie, crèmes en lotions op het lichaam niet toegestaan wanneer dit voor comfort of verzorging gebeurt.
Voor medische redenen gelden uitzonderingen. Medische noodzaak staat uiteraard boven de vastenregels en andere onthoudingen.
4. Verbod op het dragen van leren schoenen
Op Jom Kippoer worden leren schoenen niet gedragen. Dit sluit aan bij het idee dat lichamelijk comfort op deze dag zoveel mogelijk wordt beperkt.
Daarom kiezen veel mensen voor eenvoudige schoenen of ander schoeisel zonder leer. Het gaat hierbij niet om het letterlijk voelen van de grond, maar om het vermijden van het comfort en de luxe die met leren schoenen worden geassocieerd.
5. Verbod op echtelijke intimiteit
Tijdens Jom Kippoer is echtelijke intimiteit niet toegestaan. Ook dit valt onder de vijf lichamelijke genoegens waarvan men zich op deze dag onthoudt.
Het doel van deze onthoudingen is om de aandacht tijdelijk weg te halen van lichamelijk genot en ruimte te creëren voor gebed, bezinning en de spirituele betekenis van Jom Kippoer.
Dichter bij God door ruimte te geven aan de ziel
De vijf onthoudingen van Jom Kippoer hebben allemaal betrekking op lichamelijk comfort. Door daar tijdelijk afstand van te nemen, ontstaat er volgens de Joodse traditie meer ruimte voor de ziel.
Jom Kippoer is een dag waarop mensen zich intensief bezighouden met hun relatie met God, met hun eigen gedrag en met de manier waarop ze in het leven staan. Het vasten en de andere onthoudingen zijn daarbij geen doel op zichzelf, maar helpen om de aandacht te verleggen van het lichamelijke naar het geestelijke.
Andere gebruiken
Er zijn Joodse gemeenschappen waarin mensen op Jom Kippoer witte kleding dragen. Wit staat daarbij symbool voor zuiverheid en reinheid. Het kan ook verwijzen naar het beeld van engelen, die geen lichamelijke behoeften hebben.
Sommige mensen vermijden op Jom Kippoer ook het dragen van gouden sieraden. Dit wordt in verband gebracht met het verhaal van het gouden kalf in de woestijn.
Een ander gebruik dat vóór Jom Kippoer voorkomt, is kapparot. Hierbij wordt symbolisch stilgestaan bij zonden en verzoening. In sommige gemeenschappen wordt hiervoor geld gebruikt dat vervolgens aan liefdadigheid wordt geschonken. Traditioneel werd hiervoor ook een kip gebruikt, maar de gebruiken verschillen per gemeenschap.
Een belangrijk onderdeel van de voorbereiding op Jom Kippoer is de laatste maaltijd vóór het vasten. Deze maaltijd wordt vaak licht maar voedzaam gehouden. Veel mensen drinken voldoende water en kiezen voor voedsel dat goed verteerbaar is, zodat het vasten zo comfortabel mogelijk kan worden begonnen. Zwaar of erg zout voedsel en alcohol worden vaak vermeden.
Vóór het begin van Jom Kippoer steken vrouwen traditioneel kaarsen aan en spreken zij de bijbehorende zegen uit. Daarnaast wordt in veel gezinnen een herdenkingskaars aangestoken. Deze kaars brandt gedurende Jom Kippoer en dient ter nagedachtenis aan overleden familieleden.
Voor Nati is juist de combinatie van bezinning, familie en traditie kenmerkend voor Jom Kippoer. Vanuit zijn Israëlische achtergrond vindt hij het bijzonder om uit te leggen wat er achter deze gebruiken schuilgaat. Hoewel de precieze tradities per familie en gemeenschap kunnen verschillen, staat bij Jom Kippoer overal dezelfde kern centraal: stilstaan, vergeving vragen, verzoening zoeken en bewust een nieuw begin maken.
Voor thuis na het vasten
Barkan 7th Day Sacramental is een Israëlische zoete rode wijn die geschikt is voor de kiddoesj na het vasten.
Elite Instant Koffie is een geliefde Israëlische oploskoffie en heerlijk om na het vasten van te genieten.
